*****
Kotły kominkowe to urządzenia grzewcze podłączane do wodnego centralnego ogrzewania. Przeznaczone są do ogrzewania wody we wszystkich typach instalacji centralnego ogrzewania z zastosowaniem grawitacyjnego lub wymuszonego obiegu czynnika grzewczego. Mogą stanowić jedyne źródło ciepła, jak i współpracować z kotłami elektrycznymi, urządzeniami opalanymi gazem, olejem opałowym lub z kotłami na paliwa stałe. Montując odpowiednie połączenia hydrauliczne oraz zakładając niezbędną aparaturę kontrolno- sterującą, można nimi uzupełniać lub całkowicie zastępować ogrzewanie pochodzące z podstawowego układu.
Kotły kominkowe są dostępne jako wykonane całkowicie ze stali z płomienicami lub lamelami albo jako żeliwne ze stalowym wymiennikiem rurowym. Coraz częściej można spotkać je w wersji kotła wykonanego ze stali, ale z fasadą żeliwną. Tego typu rozwiązanie jest stosowane, by uczynić front kotła kominkowego bardziej estetycznym. Stalowe fronty, mimo czynionych różnych zabiegów, prezentują się mniej efektownie niż żeliwne, chociaż są wśród nich wyjątki.
 | | Kotły kominkowe mogą przekazywać ciepło tylko czynnikowi grzewczemu, jakim jest woda lub dodatkowo ogrzewać konwekcyjnie pomieszczenie, w którym się znajdują. Sterowanie dopływem powietrza może być manualne lub automatyczne np. za pomocą „aquastatu”, bardzo czułego na dylatacje cieczy. Reguluje on automatycznie wlot powietrza i utrzymuje temperaturę ustawioną poprzednio za pomocą manetki ze skalą od 0 do 9. Sonda „aquastatu” jest umieszczona w środku kotła i w zależności od temperatury na którą jest wycechowana, reguluje dopływem powietrza w celu zwiększenia lub zmniejszenia szybkości spalania opału. „Aquastat” w kotle kominkowym jest odpowiednikiem termostatu zamontowanego we wkładzie kominkowym, kasecie lub piecyku kominkowym. |
Najszczelniejsze z kotłów kominkowych i z precyzyjną regulacją ciągu kominowego utrzymują żar do 14 godzin, przy zredukowanym dopływie powietrza (kotły kominkowe klasy „C”- ogień ciągły, zgodne z normą francuską NF E 31-010). Wyposażone do tego w szybę „pyrolyse”, pozwalają cieszyć nasze oczy pięknym widokiem płonących polan, skutecznie dopalając osiadającą się smołę drzewną na wewnętrznej stronie szyby.
Turbokominki to kotły kominkowe w których dozowanie powietrza potrzebnego do spalania odbywa się za pomocą turbinki. W ofercie znajdują się turbokominki wytwarzające również ciepłą wodę użytkową (w zasobnikach od 100 do 500 litrów). Posiadają one elektroniczną regulację pomyślaną tak, aby dać pierwszeństwo ciepłej wodzie użytkowej. Turbokominki wyposażone są w centralkę analogową lub elektroniczną. Centralka elektroniczna steruje automatycznie pracą turbokominka, dopływem tlenu do paleniska.
Użytkownik może zaprogramować: okres przedmuchu, czas przedmuchu, temperaturę załączenia pompy cyrkulacyjnej, wydajność dmuchawy. Ilość dopływającego tlenu może być płynnie elektronicznie sterowana. Odbywa się to dzięki turbinie zasysającej powietrze z otoczenia i wtłaczającej je do komory spalania. Umożliwia to także dokładną kontrolę spalania. Po zrealizowaniu temperatury zadanej, kominek automatycznie odłącza inne urządzenia. Centralka elektroniczna posiada akustyczny alarm programowy. Załącza też automatycznie pompę instalacji c.o. i ciepłej wody użytkowej. Jest możliwość zaprogramowania strefy czasowej zmiany temperatury.
Kotły kominkowe mogą być opalane drewnem liściastym, brykietami z węgla brunatnego, brykietami z trocin. Niektórzy producenci dopuszczają spalanie wszelkiego rodzaju drewna od ścinków i gałęzi aż po polana, dopuszczając również drewno iglaste. Żywiczne drewna iglaste paląc się, wytwarzają dużo tłustej sadzy, strzelają przy tym iskrami i dają mniej ciepła. Przyczyniają się do szybkiej degradacji komina.
| Doskonały efekt cieplny uzyskuje się spalając w kotle kominkowym brykiety z trocin drzew liściastych, ale bez dodatku trocin z drzew iglastych. Ich niska wilgotność i zawartość popiołu oraz wysoka wartość opałowa powodują, że są doskonałą alternatywą dla polan drzew liściastych. Trzeba jednak pamiętać, iż wysoka wartość opałowa tego paliwa powoduje powstawanie podczas spalania dużych ilości energii, co pociąga za sobą ograniczenia w ilości jednorazowo załadowywanych do komory spalania brykietów. Przy eksploatacji szczelnych kotłów kominkowych, w których regulacja dopływu powietrza jest precyzyjna i nie łapie on fałszywego powietrza, wzmagającego procesy spalania brykietów drzewnych (również polan), zapanowanie nad niekontrolowanym wzrostem temperatury w palenisku jest dużo łatwiejsze. W nieszczelnym (mającym przedmuchy), czy nie posiadającym szybra przytłumiającego ciąg kominowy urządzeniu grzewczym, nawet całkowite zamknięcie dopływu powietrza nie wpłynie znacząco na zahamowanie procesów spalania i na zredukowanie wytworzonej temperatury. Brykiety drzewne dadzą nam krótkotrwałą, bardzo wysoką temperaturę wody, a w miarę wypalania się wentylacja paleniskowa dość szybko doprowadzi nam do wygaśnięcia pozostałego żaru w palenisku. Tego typu kocioł kominkowy będzie pracował w systemie sinusoidalnym ze zmienną sprawnością, co | |  |
jest bardzo kłopotliwe w użytkowaniu jego. Autonomia spalania każdego załadunku paliwa będzie krótka, kocioł będzie wymagał bezustannego nadzorowania. Takie użytkowanie urządzenia grzewczego podniesie znacznie koszty eksploatacyjne, a na montaż kotła kominkowego decydujemy się tylko w celu potanienia kosztów ogrzewania. Inne zalety ogrzewania kominkowego - są w przypadku zamontowania kotła kominkowego - ciężkie do uzyskania. Kocioł kominkowy jest dużo bardziej problematyczny w użytkowaniu, niż kominek z powietrznym wkładem grzewczym.
Sposób wyciągania popiołu z kotła kominkowego (również z wkładu kominkowego, kasety grzewczej, pieco kominka) jest różnorodnie rozwiązywany przez producentów, nie zawsze najwygodniej dla użytkowników. Jest to niby szczegół, jednak mogący być elementem wielce niewygodnym, a wręcz uciążliwym. Umieszczenie zbiornika na popiół wewnątrz paleniska zmusza użytkownika do cyklicznego wygaszania kotła kominkowego. Nadmiar popiołu musi być jednak co jakiś czas usuwany. Im bardziej mokrym palimy drewnem, tym otrzymujemy w krótszym czasie, więcej popiołu. Zamontowana w fasadzie kotła kominkowego wysuwana szuflada umożliwia usunięcie nadmiaru popiołu bez przerywania pracy urządzenia grzewczego. Zwykle jednak tego typu szuflada jest wątpliwym elementem ozdobnym fasady kotła kominkowego i całego kominka. Posiadanie przez kocioł kominkowy wysuwanej szuflady popielnika, umożliwiającej usunięcie popiołu bez wygaszania ognia w palenisku, wiąże się z niebezpieczeństwem powstania, mającego destruktywny wpływ, efektu tzw. „miecha kowalskiego”, który może wytworzyć się podczas dłuższej pracy kotła kominkowego bez zamontowanej szuflady popielnika. A użytkownicy, nie tylko kotłów kominkowych, są bardzo nieodpowiedzialni w stosowaniu się do zaleceń producentów. Z tego też względu wielu producentów, by pozbyć się lawiny reklamacji, wycofuje się z tego typu udogodnień, by nie mieć później problemów.
INSTALACJA DUET
Idealnym rozwiązaniem byłoby, gdyby kocioł kominkowy wymagający obsługi, pracował w jednym układzie z kotłem np. gazowym nie wymagającym obsługi, a będącym w stanie w każdej chwili go wspomagać w podtrzymaniu zadanej temperatury, zarówno wody centralnego ogrzewania, jak i ciepłej wody użytkowej, gdyby chwilowo kominek nie był w stanie jej wytworzyć (bardzo niska temperatura zewnętrzna, brak domowników, by podłożyć drewno). Zadaniem współpracującego kotła gazowego byłoby przejęcie funkcji kotła kominkowego, gdyby np. nasza nieobecność się przedłużała. Głównie jednak, spełniałby funkcję pomocniczą, natomiast kocioł kominkowy dźwigałby na swoich barkach brzemię zarówno produkcji gorącej wody c.o. jak i ciepłej wody użytkowej. Wytworzyłby się duet gwarantujący tanie i komfortowe ogrzewanie.
Do niedawna taka możliwość nie istniała. Trzeba było budować dwa układy współpracujące ze sobą. Kocioł gazowy pracował w układzie zamkniętym, a kominek w otwartym. Obecnie jest możliwe zamontowanie kotła gazowego z kotłem kominkowym w jednym układzie. Stało się to dzięki opracowaniu - unikalnego i rewelacyjnie prostego w konstrukcji, a przez to niezawodnego w działaniu - kotła gazowego przez włoską firmę Cosmogas mogącego współpracować wspólnie w duecie z kotłem kominkowym w układzie otwartym i wzajemnie się uzupełniać. Zastosowanie tego typu kotła gazowego zwalnia z potrzeby montażu dodatkowego wymiennika ciepła oddzielającego układ zamknięty c.o. od układu otwartego kominka i szeregu innych dodatkowych elementów, przez co instalacja staje się prostsza i tańsza.
Gorąca woda z kominka ogrzewa bezpośrednio wodę w pojemnościowym wymienniku kotła gazowego (Kotły gazowe), a woda ogrzana w wężownicy kominka - wodę w wymienniku c.w.u. (ciepłej wody użytkowej) kotła gazowego (patrz: schemat poniżej). Zarówno komora spalania, jak i wymiennik pojemnościowy kotła gazowego są wykonane z miedzi będącej materiałem o bardzo wysokiej przewodności cieplnej i niezwykłej odporności na korozję i utlenianie. Wymiennik pojemnościowy jest bardzo sprytnie i przemyślnie zbudowany, tak by od przepływających przez niego spalin gazowych, przejąć jak najwięcej ciepła. Przyczyniają się do tego specjalne zawirowywacze w formie helikoidalnej wykonane z nierdzewnej stali, montowane w miedzianych przewodach spalinowych przechodzących przez wymiennik. W wymienniku głównym, wokoło po obwodzie miedzianych przewodów spalinowych, nawinięty jest spiralnie wtórny wymiennik ciepłej wody użytkowej z ożebrowanych - by zwiększyć powierzchnię przekazywania ciepła - rur miedzianych. Wymiennik c.w.u. jest umieszczony w gorącej wodzie wymiennika głównego. Taka konstrukcja wymiennika głównego i wymiennika c.w.u. wpływa na dużą wydajność, stabilność temperatury c.w.u. i ciągłość wytwarzania niezależnie od wysokości ciśnienia wody w sieci. Ciepłą wodę otrzymujemy z kotła gazowego Cosmogas nawet przy minimalnym ciśnieniu wody w sieci (0,005 litra na minutę). Inne kotły gazowe nie załączają się już - przy poborze wody użytkowej w sieci 2,5 litra na minutę. Inną bardzo ważną zaletą tego kotła jest to, że nie ma tutaj możliwości przegrzania się wymiennika c.w.u. i zniszczenia w przypadku braku wody w instalacji, gdyż wymiennik ten, będąc zanurzony w wodzie wymiennika głównego, nie jest bezpośrednio narażony na działanie płomieni palnika gazowego, lecz odbiera ciepło od wody wymiennika głównego, w którym się znajduje.
 | | Kocioł gazowy współpracujący z kotłem kominkowym w razie potrzeby dogrzeje wodę zgodnie z zapotrzebowaniem. Dzięki dużej pojemności wodnej wymiennika głównego kotła gazowego (ponad 25 l) gwarantowana jest stabilna praca układu cyrkulacji c.w.u.
Gdy temperatura wody na kotle kominkowym będzie taka sama lub wyższa niż nastawiona na kotle gazowym, piec gazowy pozostanie w uśpieniu. Włączy się natomiast wtedy, gdy ogrzana woda z kominka będzie miała temperaturę niższą, by ją podnieść do nastawionej na kotle gazowym. Piec gazowy pełni więc tutaj rolę strażnika stałej temperatury. Gdy niepotrzebna jest nam pomoc kotła gazowego możemy go wyłączyć i używać samego kominka. Wyjeżdżając natomiast zimą na dłuższy okres czasu, włączamy kocioł gazowy nastawiając „ekonomiczną” dla nas temperaturę. W przypadku, gdy kocioł gazowy współpracujący z kotłem kominkowym będzie wyłączony (chcemy używać samego kotła kominkowego), wymiennik pojemnościowy (główny) kotła gazowego, dzięki swej unikalnej konstrukcji, nie stawia żadnych oporów przepływu dla ogrzanej wody z kominka, „robi” natomiast za izolowany |
podgrzewacz ciepłej wody użytkowej i jej rezerwuar. Nie trzeba więc jego „obchodzić”, gdy jest wyłączony jak w przypadku innych kotłów gazowych, tylko zostaje również wtedy wykorzystywany.
| Efektywność kotła kominkowego podnosi zamontowana w gardzieli kominowej przepustnica wydłużająca znacznie drogę wylotową spalin, przekierowując je pomiędzy trzy lamele (wymienniki cieplne) i szyber regulujący ciąg komina. Podczas podnoszenia szyby do góry, automatycznie zostaje otwarta najpierw przepustnica, wówczas dym jest skierowany bezpośrednio do komina, a zaraz potem otwiera się szyber w górnej części kominka, który całkowicie otwiera wylot spalin. Moment otwarcia przepustnicy można regulować w zależności od siły ciągu kominowego. Dzięki automatycznemu otwieraniu się przepustnicy i szybra, kominek staje się urządzeniem prostszym w obsłudze i bezpieczniejszym. Nie występuje tu groźba otworzenia drzwi kominka przy zamkniętej przepustnicy i szybrze, i niebezpieczeństwo buchnięcia dymu na pomieszczenie. Kocioł kominkowy wyposażony został standardowo w wymiennik sanitarny (wężownicę), dostarczający dodatkowo | |  |
ciepłą wodę użytkową. Wężownica stanowi odrębny od płaszcza wodnego wymiennik ciepła wykonany z rury miedzianej zanurzonej w wodzie kotłowej. Może być ona wykorzystana również jako urządzenie do obniżenia za wysokiej temperatury w płaszczu wodnym kominka przez ręczne spuszczenie c.w.u. w razie niekontrolowanego wzrostu temperatury w układzie. Obniżyć temperaturę wody w układzie możemy również przez otworzenie drzwi kominka (podniesienie do góry) i uczynienie z niego paleniska otwartego do czasu obniżenia się temperatury. Sprawność jego spadnie wtedy do 15 - 18%).
Jeżeli jesteśmy akurat nieobecni w domu i nie możemy ręcznie obniżyć temperatury wody, otwierając drzwiczki termokominka, funkcję tę przejmie bezprądowy zawór termiczny (np. WATTS STS 20) zamontowany w układ wężownicy. Uniemożliwia on wzrost temperatury ponad 110°C. Przy temperaturze 95°C automatycznie upuszcza do kanalizacji za gorącą wodę z wężownicy, obniżając temperaturę wody w kotle kominkowym poniżej wartości krańcowej przegrzania. Zabezpiecza on przed wzrostem temperatury wody w płaszczu wodnym kominka powyżej temperatury wrzenia przy naturalnym ciśnieniu atmosferycznym. Odgłosy gotującej się wody w układzie kominka z efektami przemieszczającego się powietrza w niej nie należą do podniet akustycznych, działających uspokajająco na przebywających domowników w salonie. Zabezpieczenie to, będąc zaworem bezprądowym, zadziała nawet wtedy, gdy zabraknie prądu. Układ otwarty kotła kominkowego jest więc zabezpieczony przed niekontrolowanym wzrostem temperatury w stu procentach i to w każdych warunkach. Zagotowanie wody w układzie nie jest więc możliwe. Posiadanie przez kocioł kominkowy dodatkowo wężownicy jest nie tylko wskazane ze względów ekonomicznych (przy okazji mamy ciepłą wodę), lecz również, albo przede wszystkim, dla bezpieczeństwa układu, jeżeli wykorzystamy ją do wykonania tzw. układu zabezpieczającego. Bezprądowy zawór termiczny, spuszczając za gorącą wodę z wężownicy, a nie bezpośrednio z układu kotła, chroni kocioł przed szokiem termicznym (gwałtownym rozszczelnieniem), a układ przed napływem nowej wody uzupełniającej z wodociągu, będącej nie tylko potencjalnym wytwórcą kamienia kotłowego. Zabezpieczenie termiczne wydatnie zwiększa bezpieczeństwo użytkowania i jest praktycznie nieodzowne w układzie z kotłem kominkowym. Działa ono skutecznie, nie tylko w przypadku braku energii elektrycznej unieruchamiającej pompy obiegowe, lecz także podczas normalnej eksploatacji termokominka przy powstaniu nadwyżki mocy, której instalacja nie byłaby w stanie odebrać. Powinniśmy się jednak starać, jeśli to możliwe, tak sterować kotłem kominkowym i nauczyć się odpowiednio odbierać ciepło, by zawór ten włączał się możliwie najrzadziej, gdyż jest to urządzenie marnujące wytworzoną energię cieplną. Zadziałanie zaworu termicznego powinno być ostatecznością.
 | | Centralka elektroniczna włączająca i wyłączająca pompę cyrkulacyjną wg nastawionej temperatury i sterująca zaworem trójdrogowym z siłownikiem wpływa na ekonomiczniejsze wykorzystanie ciepła kotła kominkowego. Gdy pracuje sam kocioł gazowy w układzie otwartym, a rozpalimy w kotle kominkowym, by przejął funkcję grzewczą kotła gazowego, pompa nie przepompowuje wtedy zimnej, nie nagrzanej jeszcze wody z rozpalanego kotła kominkowego na okrągło po całym układzie, schładzając |
również ogień w palenisku kominka, tylko jest załączona w momencie, gdy woda w płaszczu kotła kominkowego osiągnie odpowiednią, ustawioną na centralce temperaturę. Zmniejsza się przez to i minimalizuje groźba skraplenia spalin i tworzenia się smoły drzewnej w kotle, przyłączu do komina i w samym kominie. Kocioł szybciej „wchodzi” na pracę nominalną. Przy załączeniu pompy jednocześnie przestawiany jest zawór trójdrogowy. Centralka elektroniczna posiada również funkcję sygnalizowania akustycznego, gdy jest zbyt wysoka temperatura na kotle kominkowym. Mamy wtedy czas na zareagowanie, by obniżyć temperaturę wody w płaszczu kominka. Gdy tego nie zrobimy - zadziała bezprądowy zawór termiczny.
Powodem wielu problemów w instalacjach wodnych jest powietrze. Korozja, zmniejszona wydajność, źle ogrzane pomieszczenia, niepotrzebnie przyśpieszone zużycie elementów, powtarzające się uszkodzenia i usterki. Jest jednak rozwiązanie... Możliwa jest instalacja wodna bez powietrza. Jest urządzenie, które zapewni separację powietrza w sposób ciągły z każdej instalacji wodnej - separator powietrza i mikropęcherzy. Jego konstrukcja pozwala wyeliminować nie tylko uprzednio wydzielone przepływające powietrze ale również niezliczone mikropęcherze. Nawet najmniejsze mikropęcherze, które znajdują się w głównym strumieniu podczas przepływu mają możliwość wytrącania się. Powietrze zbiera się w komorze kolekcyjnej i zostaje usunięte przez zawór powietrza. Separator może usunąć rozpuszczone gazy z wody, uzdatniając ją do postaci wysoce absorpcyjnej. Korzyści dla użytkownika są niezaprzeczalne: nie potrzeba żadnego dodatkowego odpowietrzania, jest przedłużona żywotność elementów instalacji, optymalne przekazywanie ciepła, eliminacja korozji i kawitacji pomp, wyciszenie pracy instalacji. Powietrze przestaje być problemem.
Zamontowanie w układzie separatora mikropęcherzy i zanieczyszczeń uwalnia instalację wodną od znajdującego się w niej powietrza i od zanieczyszczeń. Urządzenie jest bezobsługowe, bo pracuje bez siatek i filtrów, zapewnia ciągłą separację powietrza oraz zanieczyszczeń stałych do najdrobniejszych cząstek (mniejszych od 32 mikrometrów) utrzymując instalację w stanie uzdatnienia. Dwufunkcyjne działanie tego separatora pozwala wychwytywać i usuwać powietrze z instalacji oraz różnej wielkości cząstki zanieczyszczeń stałych. Cząstki powietrza wydostają się przez automatyczny zawór w górnej części urządzenia, a cząstki zanieczyszczeń opadają na dno i mogą być usunięte przez zawór odszlamiający. Odpowiednio duży kolektor nie wymaga zbyt częstego usuwania szlamu. Separator mikropęcherzy i zanieczyszczeń posiada wszystkie zalety poprzedniego separatora, a oprócz tego daje dodatkowe korzyści: maksymalną ochronę przez stałe uzdatnianie wody, zwiększoną sprawność systemu, zmniejszone ryzyko awarii, brak potrzeby instalowania obejść filtrów, zaworów odcinających oraz filtrów wymiennych, minimalne opory przepływu, zanieczyszczenia mogą być usunięte bez przerywania pracy systemu.
W systemach wodnych c.o. powinny być również stosowane zabezpieczenia w postaci profesjonalnych środków chemicznych, tzw. inhibitorów korozji. Hamują one zarówno anodowe jak i katodowe reakcje składowe, konserwują systemy c.o. wykonane z różnych materiałów, zapobiegają odkładaniu się kamienia, zgorzeliny, przeciwdziałają głośnej pracy kotła c.o., zmniejszają zużycie paliwa, eliminują nie dogrzane miejsca w grzejnikach c.o., chronią pompy przed zatarciem oraz przedłużają żywotność systemu. Środki chroniące instalacje centralnego ogrzewania eliminują korozję tak, że nie ma ryzyka powstania osadu tlenku lub wżerów nawet w warunkach przypadkowego napowietrzania lub zbytniego rozcieńczenia. Zapobiegają także powstaniu osadów wapna. Działają przez wiele lat i mogą jedynie wymagać niewielkiego uzupełnienia od czasu do czasu. Można je stosować do instalacji wykonanych z różnych materiałów systemów otwartych i zamkniętych. Są to preparaty wygodne do dozowania o okresie działania od 3 do 5 lat. Oszczędność paliwa uzyskana dzięki utrzymaniu czystości wewnątrz kotła wymaga znacznie mniejszych nakładów finansowych niż stosowanie innych rozwiązań oszczędzających paliwo. Zapobieganie korozji, osadom wapna i marnotrawstwu paliwa przy użyciu nowoczesnych środków chemicznych przyczynia się w wielkim stopniu również do ochrony środowiska naturalnego.
Pozostał jeszcze jeden problem do rozwiązania, a mianowicie problem braku prądu. Bez niego praktycznie cały system c.o. zostaje sparaliżowany (chyba, że będzie grawitacyjny), a palący się ogień w termokominku szybko może doprowadzić wodę w płaszczu grzewczym do stanu wrzenia. Można tego uniknąć zakupując i podłączając przetwornicę prądu UPS o dużej mocy obciążeniowej. Z przetwornicą w roli głównej tworzymy system awaryjnego zasilania pomp obiegowych i automatyki kotła kominkowego. Podłączona jest ona do samochodowego akumulatora, z którego czerpie energię do awaryjnego zasilania i wyposażona jest w prostownik doładowujący również automatycznie akumulator, gdy ten zostanie rozładowany. W przypadku zaniku napięcia sieciowego UPS natychmiast automatycznie przejmuje rolę dostarczyciela energii elektrycznej dla pomp obiegowych centralnego ogrzewania i sterownika termokominka. Awaryjne zasilanie pomp i automatyki, także doładowywanie akumulatora, wszystko to odbywa się bez jakiejkolwiek ingerencji użytkownika. Czas pracy przetwornicy zależy od wartości jej obciążenia i od stanu pojemności akumulatora. Dobrze dobrana przetwornica potrafi pracować nieprzerwanie ok. 7 godzin.
| Opisywany powyżej kocioł kominkowy we wszystkich wersjach fasady ma perfekcyjnie rozwiązany problem dojścia do połączeń hydraulicznych w celu ich kontroli. Posiada on mianowicie w górnej części otwierany panel, pozwalający na swobodę działania bez groźby wykrajania dziury w okapie kominka. Stan lameli i kanałów dymowych ma decydujący wpływ na efektywność pracy kominka. Czyszczenie lameli jest również możliwe po zdjęciu panelu ozdobnego i otwarciu klapki otworu rewizyjnego. Posiada on cztery eleganckie wersje ozdobnych fasad w różnych stylach, pokrytych emalią | |  |
epoksydową, odporną na wysoką temperaturę i uszkodzenia (w cenie kotła). Obsługa i czyszczenie tego kotła są więc bardzo wygodne i przemyślane, gwarantujące długoletnie i bezproblemowe jego użytkowanie. Nie trzeba ponosić więc dodatkowych kosztów na obudowę, tylko najprościej zabudować go np. płytami gipsowo - kartonowymi, pomalować, a w przyszłości, przy dopływie gotówki, wykończyć według upodobania.
|
| | Nieszablonowy widok zewnętrzny fasady kotła kominkowego obliguje wręcz do zaprojektowania również nietypowych i oryginalnych obudów zewnętrznych. Kocioł ten poszczycić się może nieprzeciętną sprawnością od 73,1 do 83,3 % w zależności od mocy i modelu. W opcji może posiadać zamontowany elektryczny grill włączany na centralce sterującej kotła kominkowego. Przedstawiony poniżej schemat instalacji DUET kotła kominkowego współpracującego z kotłem gazowym w jednym układzie otwartym jest schematem uproszczonym, pokazującym zasady tej współpracy. |
Rozwiązanie takie (kocioł kominkowy z wężownicą pracujący w jednym układzie otwartym z kotłem gazowym) oprócz swej prostoty, obniżonych kosztów instalacji, ma jeszcze tę zaletę, że jest najwygodniejszym i jednym z najekonomiczniejszych duetów grzewczych w wytwarzaniu wody c.o. i ciepłej wody użytkowej. Tańszym w eksploatacji od niego jest tylko kocioł kominkowy z wężownicą współpracujący z kolektorami słonecznymi i z wspierającym je dodatkowym kotłem c.o..
To idealne połączenie kotła kominkowego z kotłem gazowym w jednym układzie otwartym można zrobić najlepiej, a przy tym najtaniej, projektując odpowiednio nową instalację grzewczą w nowo budowanym domu: precyzyjnie określając położenie kanałów dymowych kotła gazowego i termokominka, odległości między nimi, usytuowanie salonu względem kotłowni z kotłem gazowym, aby z jednej strony móc swobodnie podłączyć oba kotły, mając możliwość poprowadzenia i ukrycia instalacji, a później swobodnego dostępu w celu kontroli połączeń hydraulicznych, czy do dokonywania serwisu wybranych elementów układu; z drugiej strony zaś, aby nie być niewolnikiem małej liczby obudów kominkowych do zastosowania później podczas budowy kominka, gdy usytuowanie niefortunne komina nie pozwoli na urzeczywistnienie wymarzonego projektu.
***
 | | Godnym polecenia jest również kocioł kominkowy CTM wykonany z blachy stalowej niskowęglowej wyższej jakości o grubości 3 mm. Jej skład chemiczny i struktura wewnętrzna zapewniają wysoką odporność termiczną oraz trwałość w przypadku występowania dużych różnic temperatur, zaś zastosowanie w procesach spawania atmosfery ochronnej gazu szlachetnego nie pozwala utleniać się połączeniom spawanym. Opatentowany przez CTM system trzystopniowej regulacji powietrza i spalin przy sprawności ogólnej urządzenia 75 %, stawia ten kocioł kominkowy w ścisłej czołówce wśród najlepszych. Trzystopniowa regulacja powietrza i spalin pozwala również na precyzyjne dopasowanie ilości wytworzonego ciepła do jego zapotrzebowania. Daje to w efekcie możliwość wydłużenia czasu pracy termokominka przy jednorazowym załadunku paliwa nawet do 10 godzin. Układ przepustnic spalin i powietrza pozwala na użytkowanie termokominka także w okresie letnim, bez konieczności ogrzewania całego domu. Termokominki CTM wykonywane są w dwóch wersjach żeliwnych zespołów |
frontowych z powłoką fakturalną: z drzwiczkami z szybą płaską i z szybą panoramiczną.
 | | Najnowsze modele stalowe posiadają ładniejsze, na nowo zaprojektowane, zespoły frontowe z drzwiami - z szybą płaską lub panoramiczną - podnoszonymi do góry. Staranność i dokładność wykończenia detali jest charakterystyczna dla tych termokominków.
Do sterowania pracą układów instalacji c.o. z wykorzystaniem termokominka, a w szczególności momentem włączania pomp obiegowych, zaworów itp. oraz do pełnej automatyzacji systemu grzewczego można zastosować (do wyboru) jedną z trzech centralek sterujących. W konstrukcji | |  |
termokominka CTM przewidziano także wyposażenie komory spalania w stalowy rożen z widelcem i elektrycznie napędzanym silnikiem, rozszerzając tym samym zakres zastosowań urządzenia. Rożno przeznaczone jest do opiekania różnego rodzaju mięs oraz drobiu. Uruchamianie silnika realizowane jest włącznikiem umieszczonym na centralce sterującej pracą termokominka. W modelach wytwarzających ciepłą wodę użytkową, miedziana wężownica umieszczona w górnej części płaszcza wodnego jest trwale i pewnie zamocowana w specjalnych uchwytach, które eliminują wszelkie drgania i wibracje wynikające z ewentualnych uderzeń hydraulicznych, zaś jej długość zapewnia wytworzenie c.w.u. z wysokim przyrostem temperatury, w ilościach wystarczających dla potrzeb całej rodziny.
Termokominek CTM przystosowany jest do spalania oprócz drewna i wyrobów drewnopochodnych również węgla kamiennego typu 31.1, sortymentu O II , klasy 26/9 wg PN-82/G-97001 i PN-82/G-97002. Węgiel kamienny spalany jest w koszu, wykonanym z prętów stalowych, umieszczonym na ruszcie żeliwnym w komorze spalania po wytworzeniu w niej warstwy zapłonowej żaru o grubości około 3 cm.
***
Na rynku przeważają kotły kominkowe wykonane niezbyt estetycznie, można powiedzieć, że niechlujnie. Wielu rzemieślników wytwarzających kotły c.o. podjęło się produkcji kotłów kominkowych, bo nastała na nie moda, nie podnosząc wcale estetycznego poziomu ich wykonania. Ze swym wyrobem - kotłem kominkowym
 | | weszli do salonu, lecz z jakością wykonania pozostali w kotłowni. Dla takiej pospawanej maszkary nijak nie można dobrać obudowy, by całość z kotłem kominkowym odpowiednio komponowała się z pozostałym wyposażeniem wnętrza. Obniża się przez to status salonu i pozycja właściciela domu. Są jednak kotły kominkowe bardzo eleganckie, dające projektantowi duże pole do popisu w sposobie wykończenia fasady i w odpowiednim wtopieniu całości w wystrój salonu. Mogą śmiało rywalizować w wyglądzie z wkładami powietrznymi. | |  |
Kocioł kominkowy możemy podłączyć nie tylko do istniejącej już instalacji c.o. z kotłem gazowym, lecz również do instalacji c.o. z kotłem na paliwa stałe, elektrycznym czy olejowym. Przy dwóch ostatnich kotłach oszczędności są bardzo duże. Przy wszelkich kotłach c.o. na paliwa stałe, pracujących w układach otwartych, zamontowanie dodatkowego kotła kominkowego (jeśli jest to możliwe) jest najmniej kosztowne.
Kotły kominkowe i turbokominki mogą pracować zamiennie z kotłami opalanymi gazem i olejem, ale wiąże się to z poniesieniem dodatkowego kosztu na wymiennik pośredni ciepła wykonany ze stali kwasoodpornej, a który jest nieodzowny przy wymianie ciepła w układach mieszanych (piec gazowy i olejowy pracuje w układzie zamkniętym, a kocioł kominkowy na paliwo stałe musi pracować wg polskiej normy PN-91/B-02413 w układzie otwartym z przelewowym naczyniem wzbiorczym). Wymiennik płytowy najlepiej montować w specjalnym gotowym zestawie wymiennikowo- pompowym, tworzącym kompaktowy węzeł cieplny, który ułatwia instalatorowi, na podstawie analiz temperatur i przepływów, prawidłowe dobranie parametrów przepływu czynników w obu układach. Przy nieprawidłowo dobranych parametrach wymiany ciepła w wymienniku, może dochodzić do częstego wrzenia czynnika grzewczego w układzie otwartym kotła kominkowego. Problem ten nie występuje, jeżeli alternatywnym kotłem będzie także kocioł na paliwo stałe (piec węglowy, piec na miał, piec do spalania biomasy, piec na holzgas, czy na pelety) pracujący również w układzie otwartym. Zastosowanie zestawu wymiennikowo-pompowego, z jednej strony podraża koszty wykonania instalacji, z drugiej jednak pozwala na pełną dowolność konfigurowania układu i nie ogranicza możliwości doboru wielu urządzeń (rodzaj rur, kotła, grzejników itp.).
Przy podłączeniu kotła kominkowego do istniejącej już instalacji grzewczej systemu zamkniętego z kotłem olejowym lub gazowym poniesiemy większe koszty inwestycyjne. Używając jednak drewna jako podstawowego opału, a oleju lub gazu tylko jako czynnika zwiększającego komfort użytkowania kotła kominkowego i niwelującego jego wady, szybko przekonamy się do tego rozwiązania, tym bardziej że porównując koszty ogrzewania olejem, gazem i drewnem, te ostatnie są niewspółmiernie niższe.
Kocioł kominkowy może również znakomicie współpracować z pompami ciepła na podobnej zasadzie jak z kolektorami słonecznymi, przyczyniając się wydatnie do obniżenia kosztów zakupu pompy ciepła, instalacji ziemnej i prac ziemnych.
Dobrana zbyt mała moc paleniska do zapotrzebowania wpływa nie tylko na nadmierne zużycie drewna, niską sprawność kotła kominkowego, zbyt dużą częstotliwość podkładania opału, lecz również na duże zużycie gazu, gdyż nim trzeba pokryć niedobór mocy.
Zbyt duża moc kotła kominkowego w stosunku do potrzeb, to praca kotła na ciągłym przytłumieniu, powodującym niekorzystne, dla niego i komina, powstawanie skroplin i smoły drzewnej (kreozotu), przyczyniających się do szybkiego zniszczenia kotła kominkowego i szybszej degradacji komina, jak również do dużo większego zużycia opału. Niecałkowite, nieczyste spalanie, właściwości izolacyjne osadzającego się kreozotu, utrudniające wymianę ciepła - zmniejszają sprawność kotła. Zbyt duża moc kotła to również groźba wybuchu pożaru komina i częstego gotowania się wody w płaszczu kotła kominkowego.
Aby zabezpieczyć termokominek, rury przyłączeniowe i komin przed niszczycielskim działaniem kreozotu, należy stosować regularnie środki chemiczne likwidujące na bieżąco powstającą smołę drzewną (np. Sadpal). Unikniemy wtedy wielu kłopotów eksploatacyjnych.
Nie warto kusić się na tanie, podejrzane kotły kominkowe o niskiej sprawności i dużych przedmuchach fałszywego powietrza, spawane przeważnie chałupniczo w małych warsztatach wytwórczych, które podjęły się produkcji tych kotłów tylko dlatego, że jest na nie duże zapotrzebowanie. Nikt nikomu nie robi prezentów. Ta niższa cena jest odzwierciedleniem jakości tych kotłów: rodzaju użytych do ich wykonania materiałów zapewniających wątpliwą trwałość nie tylko w przypadku występowania dużych różnic temperatur, małej wiedzy włożonej w rozwiązania konstrukcyjne, wynikające z nikłego doświadczenia w projektowaniu i wykonawstwie kotłów kominkowych o odpowiedniej rzeczywistej sprawności, marnej jakości i trwałości połączeń spawanych w zależności od sposobu ich wykonania, niskiej estetyki wykonania, nierzetelności wywiązywania się z postanowień gwarancyjnych itp. Może się np. zdarzyć, że taki nowy kocioł przy wzroście temperatury i ciśnienia wody w układzie nagle spuchnie niebezpiecznie jak bania.
Podstawą bezpiecznego użytkowania kotłów kominkowych jest ich właściwe zamontowanie w instalacji c.o. Bezwzględnie muszą być one zabezpieczone przelewowym naczyniem wzbiorczym systemu otwartego, służącym do kompensowania wzrostu objętości wody w instalacji wraz ze wzrostem jej temperatury, tak aby ciśnienie nie wzrosło ponad wartość wynikającą z wysokości słupa cieczy w instalacji. Wkład kominkowy z płaszczem wodnym to nic innego jak kocioł centralnego ogrzewania na paliwa stałe zamontowany w salonie. Polskie przepisy zabraniają montażu kotłów c.o. na paliwa stałe w układzie zamkniętym z przeponowym naczyniem rozszerzalnym. Nawet jeżeli w Polsce ustawodawca zmieni przepisy, to będzie się to wiązało z całym szeregiem dodatkowych dość rygorystycznych wymogów, które musi spełnić zarówno każde urządzenie grzewcze na paliwa stałe jak i instalacja w której ono pracuje.
Instalacja kotła kominkowego do układu c.o. powinna być przeprowadzona przez wykwalifikowanych instalatorów, którzy w sposób profesjonalny zamontują wszelkie niezbędne elementy do układu, czyniąc nasz kominek i cały układ w pełni bezpiecznym. Kotły na paliwa stałe (nie tylko kominkowe) trudniej okiełznać i całkowicie zapanować nad nimi w układzie, niż nad kotłami np. na gaz lub na olej, dlatego nie można podchodzić do nich lekceważąco i je bagatelizować. Trzeba zamontować wszelkie wymagane zabezpieczenia układu, zarówno te przedłużające żywotność kotła jak i bezpieczeństwo jego użytkowania, by nie zamontować sobie przypadkiem bomby w salonie i podczas każdego podwyższenia ciśnienia w układzie c.o. nie ewakuować się z całą rodziną na z góry upatrzone pozycje.
***
 | | Ciekawą hybrydą grzewczą jest francuskie urządzenie grzewcze z serii 830 Chaudiere o kodzie 830/100+. Jest to żeliwny wkład kominkowy wyposażony w stalowy wymiennik wodny. Wymiennik ten składa się z 11 wygiętych odpowiednio rur (każda o średnicy 26,9 mm w kształcie rozwartej u góry litery „C”), połączonych na dole i górze dwoma poziomymi kolektorami w kształcie rury o średnicy 42,4 mm każdy. Całkowita powierzchnia wymiany: 0,88 m2. Dolna część wymiennika stanowi jednocześnie podstawę rusztu wodnego. Całość stanowi jakby klasyczny wkład kominkowy wyposażony w podkowę (wężownicę) wodną. Przeważającą procentowo część mocy to urządzenie grzewcze posiada przede wszystkim na drodze konwekcji. Wymiennik wodny odgrywa tutaj mniejszą rolę grzewczą ze względu na posiadanie przez niego dość małej mocy przenoszonej do wody. Nominalna moc całkowita |
paleniska 15 kW. Jeżeli na drodze konwekcji (i w małym stopniu na drodze promieniowania) wkład żeliwny jest w stanie dogrzać 120 - 130 m2, a w dobrze zaizolowanym domu jeszcze większe powierzchnie, to jednocześnie jego moc do wody pozwala podłączyć dwa, trzy grzejniki. Ma to swoje plusy i minusy w możliwościach wariantów wykorzystania jego do ogrzewania. Jako kocioł kominkowy, przenoszący przede wszystkim swoją lwią część mocy do wody, nie znajdzie on jednak zastosowania. Tam, gdzie chcemy dogrzewać konwekcyjnie większe powierzchnie np. duży salon i pomieszczenia usytuowane blisko kominka w poziomie i w pionie (mieszczące się za ścianą tylną kominka posadowionego np. w narożniku w środku domu plus pomieszczenia na górze bezpośrednio nad kominkiem), możemy jednocześnie dodatkowo ogrzewać za pośrednictwem czynnika wodnego mniejsze pomieszczenia bardziej oddalone od kominka w poziomie lub w pionie, których konwekcyjnie ze względu na oddalenie i tak nie bylibyśmy w stanie dogrzać. Może to być np. sypialnia, łazienka i jeszcze jedno mniejsze pomieszczenie. Dogrzewając sypialnię lub sypialnie grzejnikami wodnymi, a nie grawitacyjnie gorącym powietrzem przyczyniamy się przy okazji do polepszenia właściwości klimatycznych powietrza w pomieszczeniu gdzie śpimy, gdyż przy ogrzewaniu wodnym występuje w mniejszym stopniu suche pylenie. Zamontowanie grzejnika wodnego w łazience jest również bardzo dobrym rozwiązaniem, przynoszącym same korzyści. Trzeba tylko uważać, by nie przesadzić w podłączeniu, do wymiennika wodnego wkładu kominkowego, przesadzonej ilości wodnych odbiorników ciepła. Grozi to z jednej strony wytworzeniem się bardzo wysokich temperatur, z przypiekaniem kurzu włącznie, wokół kominka i w pobliżu innych wylotów gorącego powietrza, wpływających na dyskomfort przebywania w obszarze ogrzewania konwekcyjnego, z drugiej strony zaś chronicznym niedogrzewaniem pomieszczeń wyposażonych w grzejniki wodne. Jest to tylko jeden z minusów nieodpowiedniego dobrania mocy całkowitej grzejników. Z niedogrzewanych pomieszczeń powracająca chłodna i nadmiernie wyziębiona woda w instalacji c.o. do wymiennika wodnego będzie skutecznie obniżała temperaturę w komorze paleniskowej wkładu, przyczyniając się do zakłócenia prawidłowych procesów spalania drewna, a przez to do obniżenia sprawności urządzenia, do oblepiania paleniska, rur przyłączeniowych i przewodu dymowego komina smołą drzewną (kreozotem). Wychładzanie paleniska to utrzymywanie się na niezmiennym poziomie wiecznie brudnej od smoły drzewnej szyby pomimo tego, że wkład ten został wyposażony w bardzo skuteczną tzw. szybę pyrolyse. Jest to szyba szklano-ceramiczna pokryta warstwą samoczyszczącą, rozpyloną równomiernie przez natrysk, na zewnętrzną stronę szyby, warstwy tlenku metalu, który odbija częściowo promienie podczerwieni. Promienie te wywołane procesem spalania, przechodząc przez szybę dwa razy (przenikając przez nią, odbijając się od warstwy tlenku i przenikając z powrotem do wnętrza) powodują wzrost temperatury oszklenia i jednocześnie usunięcie osadu kreozotowego, który mógł pojawić się na wewnętrznej stronie szyby. Jeżeli temperatura w palenisku będzie za niska, piroliza nie zajdzie, gdyż wzrost wytworzonej temperatury na wewnętrznej stronie szyby przez warstwę tlenku będzie i tak za mały, by nastąpiło skuteczne dopalenie osadu na szybie. Wyziębianie paleniska ochłodzoną powrotną wodą w instalacji, zbyt powolny ruch ognia, zły ciąg (nadmierny lub niewystarczający), drewno o zbyt dużej wilgotności lub niskiej jakości, mogą obniżyć skuteczność szyby pirolitycznej lub całkowicie wyłączyć ją z działania.
Słabością typowych kotłów kominkowych, posiadających wokół komory paleniskowej płaszcz wodny, jest nadmierne wychładzanie paleniska przez ten płaszcz. Jeżeli temperatura w palenisku jest za niska, jakość spalania jest bardzo zła. Wiele reakcji chemicznych nie zachodzi w ogóle, bo nie ma do tego warunków. Podczas tak nieczystego spalania następuje wymiana ciepła. Ochładzają się spaliny w palenisku, które i tak mając za niską temperaturę, przekazują jeszcze wodzie swoje ciepło. Woda w płaszczu grzewczym hamuje i wpływa destrukcyjnie na procesy spalania. Wymiana ciepła następuje za szybko i jest szkodliwa. Gazy drzewne niedokładnie spalone osadzają się w postaci smoły drzewnej. Narastająca izolacyjna warstwa kreozotu ogranicza intensywność przekazywania (wymiany) ciepła przez spaliny wodzie, zmniejsza się sprawność urządzenia, a zwiększa prawdopodobieństwo wybuchu pożaru komina.
Opisywane francuskie urządzenie 830/100+ nie posiada płaszcza wodnego intensywnie schładzającego temperaturę spalin w palenisku, jednak dobrana na wyrost moc wodnych odbiorników ciepła (grzejników), może równie skutecznie zakłócać procesy spalania w palenisku poprzez wymiennik wodny. Przy właściwym doborze ich mocy, urządzenie to wyróżnia się korzystnie swymi parametrami technicznymi i osiągami na tle innych urządzeń grzewczych ogrzewających czynnik wodny. Samo posiadanie szyby oczyszczanej pirolizą jest gwarantem dużej skuteczności jej oczyszczania z wszelkich niedopalonych produktów spalania przy paleniu sezonowanym - odpowiednio długo i w odpowiednich warunkach - drewnem. Skuteczność warstwy pyrolyse wzmocniona jest przez specjalną konstrukcję paleniska. Każdy z elementów wkładu wykonany jest z wysokiej jakości żeliwa FT25 odpornego na szoki termiczne. Pomiędzy łączonymi płytami żeliwnymi, tworzącymi konstrukcję wkładu, nie zastosowano mastyki, jak to praktykowane jest w innych wkładach kominkowych, tylko spojenia z włókien ceramicznych gwarantujące stałą perfekcyjną szczelność palenisk przy ciągle zmieniających się różnorodnych obciążeniach cieplnych. Spojenia ceramiczne nie wyhamowują procesów rozszerzania się płyt żeliwnych, nie wprowadzają dodatkowych naprężeń do ich struktur wewnętrznych, ani nie wykruszają się rozszczelniając palenisko. Wkład wyposażony jest standardowo w szyber pozwalający zredukować zbyt mocny ciąg w kanale dymowym komina. Posiada duży wyjmowany popielnik dostępny podczas eksploatacji urządzenia grzewczego. Jego autonomia spalania może dochodzić do 10 godzin. Posiada estetycznie wykonaną fasadę.
***
Podobne zastosowanie, jakie miało poprzednio opisywane urządzenie grzewcze, mogą posiadać przedstawione tutaj wkłady kominkowe ogrzewające powietrznie swymi ciepłymi powierzchniami i wyposażone dodatkowo w zamontowany mniejszej mocy wymiennik wodny. Te, które nie posiadają dystrybutora ciepłego powietrza, mogą ogrzewać konwekcyjnie swymi ciepłymi powierzchniami izbę w której się znajdują i najbliższe pomieszczenie za ścianą i na górze, wytwarzając przy tym ciepłą wodę użytkową i ogrzewając za pomocą czynnika wodnego jedno dodatkowe pomieszczenie. W przypadku, gdy ciepła woda użytkowa otrzymywana jest z elektrycznego ogrzewacza wody lub z innego urządzenia grzewczego, można podłączyć do instalacji wodnej dodatkowy grzejnik.
Jeżeli wkład kominkowy, posiadający wymiennik wodny i ogrzewający konwekcyjnie | |  |
swymi ciepłymi powierzchniami otaczające go powietrze, posiada dodatkowy, fabrycznie zamontowany płaszcz (dystrybutor) powietrzny, wtedy wykonanie prawidłowego ogrzewania konwekcyjnego sąsiednich pokojów jest dużo łatwiejsze i skuteczniejsze później w działaniu, a dogrzewanie oddalonych pomieszczeń, nie mających
 | | bezpośredniego połączenia z salonem, w którym stoi kominek, nie sprawia również żadnych kłopotów. Precyzyjniej można skierować większą ilość ciepłego powietrza do pobliskich pomieszczeń, z mniejszym prawdopodobieństwem przegrzania izby, w której znajduje się kominek, a oddalone pomieszczenie lub pomieszczenia skuteczniej dogrzewać za pomocą czynnika wodnego. Zamontowując turbinę, można jeszcze bardziej usprawnić ogrzewanie konwekcyjne pomieszczeń, przyczyniając się do równomiernego i szybszego ich nagrzewania. | |  |
W bardzo wielu przypadkach, właśnie takie rozwiązanie-zamontowanie konwekcyjnego wkładu kominkowego z dodatkowym wymiennikiem wodnym, a nie typowego kotła kominkowego, może być tym najwłaściwszym wyborem.
*****
 | | Jeżeli mamy małe zapotrzebowanie na kilowaty np. w małym mieszkanku, nie musimy wcale montować kotła kominkowego z zabudową. Możemy zafundować sobie tańszy i zajmujący mniej miejsca piecyk kominkowy ogrzewający konwekcyjnie ciepłym powietrzem i posiadający niedużej mocy wymiennik wodny, i podłączyć jego do małej instalacji c.o. lub połączyć z zasobnikiem c.w.u. Podłączając jego do instalacji hydraulicznej, korzystamy w niektórych pomieszczeniach z grzejników, a część ciepła uzyskujemy poprzez ogrzewanie konwekcyjne powietrzne np. w salonie, aneksie jadalnym i w kuchni. Jeżeli zastosujemy wariant podłączenia małej mocy wymiennika wodnego piecyka kominkowego z zasobnikiem c.w.u., to ogrzejemy np. całą kawalerkę | |  |
 | | na drodze konwekcji ciepłym powietrzem, uzyskując jednocześnie dodatkowo ciepłą wodę do celów gospodarczych. Jeżeli piecyk będzie posiadał trochę silniejszy wymiennik wodny, można oprócz izolowanego zbiornika ciepłej wody użytkowej podłączyć do niego jeszcze dodatkowy grzejnik lub dwa. Możliwości jest wiele. Wszystko zależy od potrzeb i dobrania do nich piecyka o właściwej mocy konwekcyjnej i o odpowiedniej mocy wymiennika wodnego. | |  |
Piecyki posiadają różnorodne moce do powietrza i do wody, więc można sobie dobrać takie urządzenie grzewcze, które będzie miało zadowalającą moc jedną i drugą - obie właściwe w konkretnym rozwiązaniu architektonicznym mieszkania (małego domku). Zależy tylko, jakie posiadamy potrzeby na moc piecyka do powietrza i do wody. Posiadanie przez te piecyki wymienników wodnych niższej mocy (a więc o mniejszej powierzchni przekazywania ciepła z gorących gazów - wodzie), ma też i tą zaletę, że ich obecność wpływa mniej destruktywnie na czystość procesów spalania w paleniskach w stosunku do rozbudowanych powierzchniowo wymienników wodnych okalajacych paleniska typowych kotłów kominkowych i innych termopiecyków.
Konwekcyjne piecyki kominkowe z wymiennikiem wodnym posiadają obudowy kaflowe lub stalowe. | |  |
Zobacz też: Kocioł a grzejniki
*****
Ogrzewanie niskotemperaturowe - zapobiega suchemu pyleniu. Dzięki zastosowaniu instalacji c.o. do rozprowadzenia ciepła, powietrze w mieszkaniu jest pozbawione spalonych drobin kurzu, jak to ma miejsce w przypadku grawitacyjnego ogrzewania kominkowego. W systemie AIR CHAUFF sonda termostatu wentylatora nie pozwala na przypieczenie kurzu. Z chwilą, gdy temperatura powietrza osiągnie wysokość temperatury ustawionej na termostacie, wentylator rozprowadzi nagrzane powietrze po całym domu, nie pozwalając mu na przegrzanie się.
KOLEKTORY SŁONECZNE
Słońce, należące do najbardziej ekologicznych źródeł energii, jest jednocześnie darmowym źródłem tej energii. Stosując systemy solarne z kolektorami słonecznymi, przyczyniamy się do wyraźnego zmniejszenia rozliczenia rocznych kosztów wytworzenia ciepłej wody użytkowej, jak i do wspomożenia, czy to kotła kominkowego, czy innego kotła c.o. w wytwarzaniu energii cieplnej.
Kotły kominkowe doskonale współpracują z pojemnościowymi zasobnikami c.w.u. oraz z kolektorami słonecznymi, które w okresie letnim są w stanie same sprostać 100% zapotrzebowaniu na ciepłą wodę użytkową, a zimą średnio do 20 % zapotrzebowania. Kolektor słoneczny i termokominek podłączone do jednego zasobnika ciepłej wody użytkowej z podwójną wężownicą są bezkonkurencyjne w najekonomiczniejszym wytworzeniu c.w.u.. Gdy do tego duetu wepniemy jeszcze kocioł gazowy, mamy praktycznie idealne rozwiązanie. Zasobnik c.w.u. spełnia również pożyteczną rolę bufora, odbierającego chwilowy nadmiar mocy cieplnej kotła kominkowego. Przy istniejących instalacjach c.o., także z kotłem kominkowym, zawsze jest możliwość podłączenia do nich baterii kolektorów.
Na rynku są dostępne dwa rodzaje kolektorów: kolektory płaskie i próżniowe kolektory rurowe.
Kolektory płaskie cechuje mniejszy stopień zaawansowania technologicznego i mniejsza sprawność w stosunku do kolektorów próżniowych. Do zakupu ich przekonuje jednak zarówno niska cena, jak i ilość energii jaką potrafią zaoszczędzić. Są wykonane z materiałów odpornych na korozję, zapewniają więc długie utrzymanie wysokiej sprawności.
Kolektory słoneczne próżniowe, dzięki zastosowaniu techniki wysokiej próżni, maksymalnie wykorzystują energię słoneczną nawet w okresie zimy, także podczas zachmurzenia i gdy jest zimno, gdyż izolacyjna warstwa próżni, nie pozwala na straty ciepła w wyniku transmisji i konwekcji, tylko wnikniętemu ciepłu do kolektora pozostaje jedyna droga - ku selektywnej powłoce absorbującej, gdzie zamienia się w użytkowe ciepło słoneczne. Specyficzna konstrukcja kolektora pozwala wykorzystać nie tylko ukośnie padające promienie słoneczne podczas zimy, lecz również promieniowanie słoneczne rozproszone, występujące podczas zachmurzonego nieba. Optymalne ustawienie względem słońca ustawia się przez obrót rur próżniowych. Nawet znikome promieniowanie zostaje wykorzystane. Wpływa to na wysoką skuteczność kolektorów słonecznych, niezależnie od pory roku i warunków pogodowych. W zamontowanym kolektorze (kolektorach), można powiększać lub zmniejszać ilość rur absorbujących, co jest dużym udogodnieniem. Konstrukcja ze stali nierdzewnej gwarantuje długoletnią żywotność kolektora.
Próżniowe kolektory rurowe są dwojakiego rodzaju: z czynnikiem grzewczym przepływającym bezpośrednio przez rury kolektorowe i próżniowe kolektory rurowe, gdzie wymiana ciepła słonecznego następuje w wysoko skutecznym, dwururowym wymienniku ciepła „na sucho”, tzn. bez bezpośredniego kontaktu z czynnikiem nośnym. Tego typu wymiennik ciepła umożliwia uzyskanie lepszego stopnia sprawności niż w kolektorze płaskim, zwłaszcza w zimie i w okresach przejściowych, dlatego te kolektory oprócz wytwarzania ciepłej wody użytkowej, nadają się również do wspomagania ogrzewania domu. Średniorocznie można przyjąć dla nich uzysk energii solarnej wyższy o ok. 50 % w porównaniu z kolektorami płaskimi.
W instalacji solarnej trzeba jednak pamiętać o bardzo dobrej izolacji rurociągów oraz samych kolektorów. Najlepiej kiedy kolektory są wpuszczone w połać dachu, co zabezpiecza przed wychłodzeniem spodu skrzyni kolektora. Nie zawsze jednak jest to technicznie możliwe do wykonania. Warto także rozważyć zamontowanie większej ilości kolektorów niż potrzeba latem do ogrzewania. Wiąże się to z nadprodukcją ciepła w okresie letnim. Nadmiarowym ciepłem można ogrzewać przydomowy basen. Jeżeli inwestor nie posiada basenu, a jest zdecydowany wspomagać ogrzewanie c.o. za pomocą instalacji solarnej, można zainstalować kolektory pod znacznie większym kątem w stosunku do poziomu niż wynikałoby to z tradycyjnej całorocznej kalkulacji. Zimą tarcza słoneczna przesuwa się dosyć nisko nad horyzontem i większą efektywność osiągnie bateria nachylona do poziomu pod kątem 75 stopni niż bateria nachylona pod kątem 45 stopni. Jednocześnie spadnie wydajność takiej baterii latem, ale powiększenie baterii o 2 kolektory z pewnością pozwoli na efektywne ogrzewanie c.w.u. latem i lepsze wspomaganie c.o. zimą.
Efektywne wspomaganie centralnego ogrzewania energią Słońca jest możliwe tylko wówczas, gdy budynek wyposażony został w niskotemperaturowy system grzewczy. System taki gwarantuje komfort cieplny w ogrzewanych pomieszczeniach już przy temp. ok. 35°C. Do systemów niskotemperaturowych zaliczamy ogrzewanie podłogowe oraz ścienne, przy czym te ostatnie ma stosunkowo najwięcej zalet - idealny wręcz klimat w ogrzewanych pomieszczeniach oraz brak prądów konwekcyjnych, które unoszą kurz i alergeny.
Najbardziej popularną metodą wspomagania centralnego ogrzewania za pomocą instalacji solarnej jest dostarczanie energii słonecznej do zbiornika buforowego c.o. z dwiema wężownicami. W zasobniku tym akumulowane jest ciepło, dostarczane przez: instalację słoneczną (dolna wężownica), kominek z płaszczem wodnym (górna wężownica) i bezpośrednio przez kocioł centralnego ogrzewania. Kocioł włącza się wyłącznie w sytuacji, gdy temperatura wody grzewczej (w zbiorniku buforowym c.o.) ogrzanej przez kolektory, kominek, jest niższa niż nastawiona na regulatorze pogodowym kotła. Podstawowym zadaniem instalacji solarnej jest produkcja ciepłej wody użytkowej, a wspomaganie centralnego ogrzewania jest realizowane niejako „przy okazji”.
Zastosowanie instalacji solarnej to nie tylko gwałtowna redukcja emisji substancji szkodliwych, lecz również oszczędzanie energii elektrycznej. Zasilając pralkę i zmywarkę wodą podgrzaną solarnie - jak wiadomo, większość energii pralki i zmywarki zużywają na podgrzanie wody - przyczyniamy się do zaoszczędzenia dodatkowo rocznie na opłatach za prąd elektryczny. Ciepło z instalacji solarnej uniezależnia również od podwyżek cen energii lub łagodzi je. Wydatek ponosimy tylko na początku budowy instalacji solarnej, później koszty wytwarzania c.w.u. są praktycznie zerowe, chyba że chcielibyśmy zwiększyć moc kolektorów, rozbudowując je.
Analizując ceny paliw, wydaje się, że najbardziej korzystnym rozwiązaniem jest zainstalowanie kolektorów słonecznych i termokominka oraz wspierającego ten układ dodatkowego kotła CO. Nie można jednak uogólniać tego stanowiska do wszystkich budynków. Każda instalacja musi być planowana przez instalatora indywidualnie. Może się również w jakimś konkretnym wypadku okazać, że inwestycja nawet z pozoru bardzo droga, będzie bardzo opłacalna.
Dobre systemy grzewcze są systemami inwestycyjnie pozornie drogimi. Najtańsze inwestycyjnie systemy grzewcze są systemami najdroższymi w eksploatacji.
*****
|
| |
